Verbinder van Kantelaars!

Precies 1 jaar geleden hield ik mijn key note speech ter afsluiting van de competentiedag van YURPS (Young Urban Regional Professionals) bij BAR / het Schieblock in Rotterdam. Ik weet nog goed hoe het publiek, overwegend jong en net een jaar of 5 bij een werkgever in dienst, reageerde op mijn “coming out” als initiatiefnemer van @kantelaars. Het was ijskoud die middag in de zaal, ik droeg een trui en had mijn kanariegele laarsjes van Acné aan en had het bloedheet van de zenuwen.

Het thema van de middag was Herbezinnen en Revival en ik had een aantal plaatjes achter elkaar gezet die mijn verhaal moesten illustreren. Ik was zenuwachtig en voelde een spanning in de zaal. Nog niet iedereen had op dat moment van het begrip kantelen gehoord. Na mijn speech, die ik door de zenuwen voornamelijk vanaf papier opgelezen had, viel er een stilte. Gedurende het vraaggesprek wat daarop volgde, was ik fel en zo nu en dan tot de orde geroepen.

lk voelde me alsof ik zojuist Che Guevara was geworden, daar in het felle licht van de verder donkere zaal. Hoe kon ik toch het bestaande zo ter discussie stellen? En hoezo vooruit naar vroeger? Er kwamen reacties uit de zaal die nogal behoudend waren. Ik hoorde geschater. En gesnuif. Maar er waren ook lichtpuntjes. Een vrouw uit Amsterdam die ook bezig was om haar leven op een andere manier in te richten. Een oudere hippie uit Rotterdam die me complimenteerde. Dankbaar was ik met hun bijval.

“Heres to the crazy ones. The misfits. The rebels. The troublemakers. The round pegs in the square holes. The ones who see things differently. Theyre not fond of rules. And they have no respect for the status quo.

You can quote them, disagree with them, glorify or vilify them. About the only thing you cant do is ignore them. Because they change things. They push the human race forward.

And while some may see them as the crazy ones, we see genius. Because the people who are crazy enough to think they can change the world, are the ones who do.”

Je moet weten dat ik in die tijd nog geen contact had met Jan Rotmans. Ik had hem, na de uitzending in het voorjaar van 2013 van vpro tegenlicht over de nieuwe kiemen van Nederland laten weten dat ik geraakt was, net als zoveel anderen, en dat ik aan de slag was gegaan. Maar ik had hem nog nooit ontmoet en wist ook helemaal niet wat hij van al die pogingen van mij vond. Omdat hij een lezing gaf in Rotterdam over retail 3.0 besloot ik eind november 2013 de stoute schoenen aan te trekken en de confrontatie maar aan te gaan. Ik wilde hem alleen een handje geven, dat durfde ik wel. Ik keek dan wel waar het gesprek op kwam. Gedurende de week voorafgaand aan de lezing was ik erg druk met mijn twee banen en op donderdag was uitgerekend onze 4 jarige dochter toe aan een mama dag. Ik besloot om bij haar te blijven (kinderen hebben altijd gelijk). Ik stuurde Jan Rotmans wel nog een link met mijn speech erin, en ik liet het los. Ik weet nog heel goed dat ik mijn boodschappen in aan het pakken was bij de supermarkt en ik opeens een bericht kreeg van twitter op mijn iphone. Jan Rotmans had mijn speech getwitterd. Wat cool was dit!

Die reactionaire spanning van mijn coming out heb ik afgelopen jaar nog een paar keer gevoeld. Het klinkt voor mij nu raar maar het was toen echt zo. Toen ik bijvoorbeeld, eind 2013, werkte aan de tekening die Rotterdam Kantelt moest illustreren. Ik en de illustrator, Reneé Westerink van Vers Beton, wisten heel goed hoe we de oude wereld moesten verbeelden, maar de nieuwe wereld? Ik voelde de oude belangen trekken. Ik herinner me ook nog een gesprek met een collega bij BOOON die meende dat ik mogelijk een beetje gevaarlijk was voor de staat Nederland. Ik was toen inmiddels wel al verder gegroeid en wist dat met een grapje te pareren, ik geloof dat ik mijn initiatief maar met een kunstrichting vergeleek. Maar het geeft wel aan hoe het klimaat toen was, begin 2014.

Nu ik een jaar later, de speech teruglees en de tekening zie, zie ik hoe normaal veel zaken al geworden zijn. In Rotterdam is er een pop up loket en motie door de gemeenteraad aangenomen en word pop up als volwaardig alternatief in de retail gezien, ook door grote ketens als H&M of Topshop. Creatief Beheer en Blijstroom zijn op Nederland Kantelt als voorbeeld verschenen, de producten van de vegetarische slager liggen ook bij grote supermarktketens en de supermarktwereld gaat er vanuit dat binnen 10 jaar in supermarkten alleen nog maar kweekvlees of sojavlees te krijgen is. In de pas geopende Markthal van Rotterdam is meer ruimte dan ooit ingericht voor kwaliteitsproducten en shops in shop.

Op de tekening zien we een kanteling van ‘vieze lucht’ en ik denk aan de s’Gravendijkwal en de miljoenen euro’s die hiervoor beschikbaar zijn gekomen. Ik zie de 3d printer die inmiddels in heel veel hubs en makersspaces te vinden is en een auto loze wereld die ook meer gemeengoed is geworden met leensites als Snappcar en digitale app Uber (spreek uit als Oeber). Daan Roosegaarde is inmiddels wereldberoemd, energie coöperaties groeien als kool, zelfbeheer organisaties schieten als paddenstoelen uit de grond.

Nederland Kantelt

Ook is de beweging van onderop verder gegaan, bij Het Instituut voor Kantelaars, Friskijkers en Dwarsdenkers zijn inmiddels meer dan 2500 lokale initiatieven in de sociale economie, duurzame innovatie en disruptieve technologie geworteld. Eind november was er de lancering van Jan Rotmans boek ‘Nederland Kantelt: verandering van tijdperk’ en het initiatief Nederland Kantelt in pakhuis de Zwijger. Ook zijn kantelteam, waar ik inmiddels toe ben gaan horen, mocht het podium op. Het voelde fantastisch om met meer dan 400 mensen in Amsterdam te staan en de start van de beweging ‘Nederland Kantelt’ te vieren.

Nieuw jaar

In 2015 ga ik verder met mijn werk voor het digitale netwerk en het kantelteam van Nederland Kantelt. Ook doe ik onderzoek naar knelpunten in de nieuwe economie en doe cratie onder de vlag van Het Instituut voor Kantelaars, Friskijkers en Dwarsdenkers (mijn sociale onderneming). Ook zal ik weer een aantal kantelprojecten in het bedrijfsleven en bij de overheid gaan begeleiden. Ik zou niet zeggen dat ik al helemaal volledig uitgerust ten ijs ben, maar ik ben wel gegroeid (empowerment) en ben heel blij met mijn ingeslagen pad als pinguïn ;).